Wojciech Kossak

Panoramy

Okres pełnej dojrzałości artystycznej to oczarowanie panoramą, popularną w środku Europie końca XIX wieku. Inspiracją poprzedni na rzecz Kossaka trzy z wielu: Bitwa poniżej Sedanem, Verneta (niemiecka) oraz dwoje francuskie ponadto opiewające kampanię 1870 r. Do malowania Panoramy Racławickiej [1] (z okazji 100-lecia powstania kościuszkowskiego) zaprosił Wojciecha Jan Styka wewnątrz r. 1892. Powstanie dzieła poprzedziły dokładne szkoła główna ponad techniką tworzenia panoram, zamówiono odpowiednią żelazną konstrukcję, na której rozpięte uprzedni ogromne płótna, przeprowadzono badania historyczne plus kostiumologiczne, natomiast co więcej dokładne badania do wnętrza terenie, gdzie walka miała miejsce. Wszystko po to żeby wiernie odtworzyć zaszłość w środku najdrobniejszych szczegółach. Najpierw powstała tzw. Mała Panorama Racławicka, czy 4 wielkie szkice, oraz zaledwie odtąd przystąpiono do malowania właściwej panoramy. W pracy powyżej dziełem brali także wkład młodzi malarze: Ludwik Boller, Tadeusz Popiel, Teodor Axentowicz, Zygmunt Rozwadowski, Włodzimierz Tetmajer, Michał Sozański, Wincenty Wodzinowski. Panorama Racławicka została ukończona do wnętrza 1894 r. także pokazana publiczności w środku dniu otwarcia Powszechnej Wystawy Krajowej we Lwowie. To monumentalne praca o rozmiarach 15 metrów wysokości na 150 metrów szerokości spotkało się z dużym zainteresowaniem plus uznaniem. Dzisiaj jest dozwolone ją przypominać sobie wewnątrz Rotundzie Panoramy Racławickiej.

Drugą panoramę malował Kossak społem z Julianem Fałatem. Pierwszy z artystów był autorem scen rozgrywających się ponad rzeką Berezyną, przy wsią Studzianka, przedstawiających powrót niedobitków Wielkiej Armii Napoleona; pozostały namalował nietknięty pejzaż, będący tłem obrazu. Praca powyżej Przejściem na wskroś Berezynę [2] trwała ondulacja 16 miesięcy oraz zakończyła się wewnątrz 1896 r. Panorama nie przetrwała w środku swojej pierwotnej postaci; została pocięta na segmenty, z których do współcześnie znane są: Poczet sztandarowy, Kuchnia polowa powyżej Berezyną, Palenie sztandarów.

Były też plany następnych panoram, które jakkolwiek nie zostały zrealizowane czy nie cieszyły się większym zainteresowaniem. Z projektu panoramy Bitwy przy Somosierrą zostały resztkami sił 4 szkice. Panorama Bitwa wobec piramidami, została pokazana do wnętrza Warszawie, jednakowoż temat, zagraniczny polskiemu odbiorcy, nie wzbudził zainteresowania plus praca zostało pocięte na fragmenty. W końcu Kossak pył nadzieję zrealizować wielką Panoramę Grochowa. Temat bitwy w środku Olszynce Grochowskiej powracał wielokrotnie w środku jego twórczości (Olszynka Grochowska wydanie pierwsza plus replika, Przegląd 4 Pułku piechoty na pozycjach do wnętrza Olszynce Grochowskiej, Fragment z Olszynki, Józef Chłopicki do wnętrza bitwie przy Grochowem), nie udało się toż zrealizować pomysłu nim 1939 r. Pozostały ledwie szkice.